Bijvoeglijk naamwoord & trappen van vergelijking: Uitleg & Oefenen

De trappen van vergelijking worden gebruikt als je twee dingen met elkaar wil vergelijken. Er zijn drie trappen van vergelijking en sommige woorden worden onregelmatig vervoegd. We geven je uitleg en voorbeelden.

Wat zijn de drie trappen van vergelijking?

In het Nederlands kennen we drie trappen van vergelijking. De verschillende trappen van vergelijking worden gebruikt om eigenschappen te beschrijven en te vergelijken. Ook maken ze het mogelijk om eigenschappen in een bepaalde volgorde te zetten. De drie trappen van vergelijking die gebruikt worden zijn:

• De stellende trap. Dit wordt ook wel de positief genoemd.
  • Bijvoorbeeld: Het huis is mooi.
• De vergrotende trap of de comparatief.
  • Bijvoorbeeld: Dat huis is mooier.
• De overtreffende trap. Dit heet ook wel de superlatief.
  • Bijvoorbeeld: Dat huis is het mooist.

Bijvoeglijke naamwoorden, zoals mooi, groot en lief, hebben dus verschillende afgeleide vormen waarmee je kunt aangeven dat de eigenschap sterk of zelfs heel sterk aanwezig is. Ook kun je op deze manier twee of meer dingen met elkaar vergelijken. Ook bepaalde telwoorden hebben een vergrotende en een overtreffende trap. Denk bijvoorbeeld aan veel-meer-meest. 

Regelmatige en onregelmatige trappen van vergelijking

Bijvoeglijke naamwoorden kunnen regelmatig of onregelmatig vervoegd worden. Bij regelmatige woorden gaat het vervoegen van de woorden zo:

• Bij de vergrotende trap plaats je -er achter het woord.
• Bij de overtreffende trap plaats je -st achter het woord.

Woorden die regelmatig vervoegd worden, zijn onder andere:

• Groot → groter → grootst.
• Mooi → mooier → mooist.
• Nieuw → nieuwer → nieuwst.
• Snel → sneller → snelst.
• Hard → harder → hardst.

Er zijn echter ook woorden die compleet onregelmatig vervoegd worden. Die volgen de standaardregels niet. Om te weten hoe je die woorden vervoegt, moet je ze uit je hoofd leren. 

• Goed → beter → best.
• Veel → meer → meest.
• Graag → liever → liefst (in de betekenis van ‘met plezier’)
• Weinig → minder → minst.

Uitzonderingen van trappen van vergelijking

Naast woorden die compleet regelmatig of compleet onregelmatig worden vervoegd, zijn er ook nog woorden die het net een beetje anders doen. Bij dat soort woorden gelden een paar andere regels.

• Als het bijvoeglijk naamwoord op een r eindigt, komt er in de vergrotende trap vaak een d in het woord te staan.
  • Duur → duurder → duurst.
  • Donker → donkerder → donkerst.
• Eindigt het bijvoeglijk naamwoord op een stomme e? Dan komt er in de vergrotende trap alleen een r achter. In de overtreffende trap komt er meestal meest voor het woord te staan.
  • Morbide → mobider → meest morbide.
  • Timide → timider → meest timide.
• Als het bijvoeglijk naamwoord op een s-klank eindigt, dan komt er in de overtreffende trap alleen een t achter.
  • Vers → verser → verst.
  • Wijs → wijzer → wijst.

Zoals je in het laatste voorbeeld al ziet, kan ook de spelling van woorden een beetje worden aangepast in de vergrotende of overtreffende trap. Dit is ook bij onder andere de volgende woorden het geval.

• Lief → liever → liefst.
• Boos → bozer → boost.
• Hoog → hoger → hoogst.

Uitzonderingen met ‘meest’

Is de overtreffende trap van een woord lastig uit te spreken? Dan kun je in plaats daarvan meest voor het bijvoeglijk naamwoord zetten. Je krijgt dan bijvoorbeeld:

• Enthousiast → enthousiaster → meest enthousiast.
• Logisch → logischer → meest logisch. 

Voornamelijk bij woorden die op -de, -isch, -sd, -sk of -st eindigen, wordt deze vorm van de overtreffende trap gebruikt. Ook als je meer nadruk wilt geven aan het bijvoeglijk naamwoord, kun je voor deze vorm van de overtreffende trap kiezen.

Oefenen met trappen van vergelijking met voorbeelden

Nu je weet wat de trappen van vergelijking zijn en wat de uitzonderingen zijn, kun je met de trappen van vergelijking gaan oefenen. Vul onderstaand schema in om te oefenen met zowel regelmatige als onregelmatige trappen van vergelijking. 

Antwoorden

Wil je met nog meer trappen van vergelijking oefenen? 
Maak dan onze oefentoetsen voor Nederlands. Daarin oefen je met de trappen van vergelijking, maar ook met het ontleden van zinnen en andere grammatica.