Procenten berekenen: formule, uitleg & oefenopgaven

Een procent (%) is één honderdste deel van een geheel. Je berekent een percentage met de formule: percentage = (deel ÷ geheel) × 100. Procenten gebruik je overal: bij korting in de winkel, btw op een rekening, een rentepercentage op een spaarrekening of een cijfer op een toets. Op deze pagina leer je de drie soorten procentsommen die je op vmbo, havo en vwo tegenkomt, met formule, voorbeelden, veelgemaakte fouten en oefenopgaven inclusief uitwerkingen.

Stap 1: Bepaal het deel en het geheel. Het deel is 12 (fietsers), het geheel is 30 (alle leerlingen).
Stap 2: Vul de formule in: percentage = (12 ÷ 30) × 100.
Stap 3: Reken uit: 12 ÷ 30 = 0,4 → 0,4 × 100 = 40.
Antwoord: 40% van de leerlingen komt op de fiets.

Voorbeeld 2: Hoeveel is X% van een bedrag?

Een spijkerbroek van €80 is 25% afgeprijsd. Hoeveel korting krijg je in euro's, en wat is de nieuwe prijs?

Stap 1: Vul de formule in: deel = (25 ÷ 100) × 80.
Stap 2: Reken uit: 25 ÷ 100 = 0,25 → 0,25 × 80 = 20.
Stap 3: Trek de korting van de oorspronkelijke prijs af: 80 − 20 = 60.
Antwoord: je krijgt €20 korting en betaalt €60.

Sneller met groeifactor: nieuwe prijs = 80 × 0,75 = 60. De groeifactor 0,75 hoort bij een daling van 25%.

Voorbeeld 3: Procentuele stijging

Het aantal abonnees van een streamingdienst groeit van 250.000 naar 320.000. Met hoeveel procent is het aantal abonnees gestegen?

Stap 1: Bepaal oude en nieuwe waarde. Oud = 250.000, nieuw = 320.000.
Stap 2: Vul in: verandering % = ((320.000 − 250.000) ÷ 250.000) × 100.
Stap 3: Reken uit: 70.000 ÷ 250.000 = 0,28 → 0,28 × 100 = 28.
Antwoord: het aantal abonnees is met 28% gestegen.

Veelgemaakte fouten

Procenten lijken simpel, maar juist bij toetsen gaat het hier vaak mis. Fouten maken is niet erg; juist van die fouten leer je het meest. Let op deze klassiekers:

• Verkeerde basis (geheel) kiezen. Bij een prijsstijging is de oude prijs 100%, niet de nieuwe. Reken je per ongeluk vanaf de nieuwe prijs, dan krijg je een te laag percentage.
• × 100 vergeten. Vergeet je de laatste stap, dan krijg je 0,40 in plaats van 40%. Schrijf het %-teken altijd direct bij je antwoord.
• Procent en procentpunt door elkaar halen. Een rente die stijgt van 4% naar 6% is 2 procentpunt erbij, en 50% erbij.
• Korting op korting optellen. Eerst 20% korting en daarna nog 10% korting is geen 30% korting. Je rekent de tweede korting over het al verlaagde bedrag.
• Terugrekenen met dezelfde groeifactor. Als iets met 20% stijgt (× 1,20), reken je niet terug door 20% af te trekken, maar door te delen door 1,20.

Oefenopgaven met uitwerkingen

Vier opgaven, oplopend in moeilijkheid. Probeer ze eerst zelf en check daarna pas de uitwerking. Tip: schrijf altijd je tussenstappen op, daar krijg je punten voor, ook als je eindantwoord niet helemaal klopt.

Opgave 1: Basis

Van de 80 leerlingen in een schooljaar halen er 60 hun diploma. 
Hoeveel procent slaagt?

Uitwerking: (60 ÷ 80) × 100 = 0,75 × 100 = 75. Antwoord: 75% slaagt.

Opgave 2: Korting berekenen

Een fiets kost €450. In de uitverkoop krijg je 15% korting. Hoeveel betaal je?

Uitwerking: korting = (15 ÷ 100) × 450 = 67,50. Nieuwe prijs = 450 − 67,50 = 382,50. Antwoord: je betaalt €382,50. Sneller: 450 × 0,85 = 382,50.

Opgave 3: Procentuele stijging

De huur van een kamer was vorig jaar €420 en is nu €462. 
Met hoeveel procent is de huur gestegen?

Uitwerking: ((462 − 420) ÷ 420) × 100 = (42 ÷ 420) × 100 = 0,10 × 100 = 10. 
Antwoord: de huur is met 10% gestegen.

Opgave 4: Terugrekenen (omgekeerd percentage)

Na 21% btw kost een laptop €847. Wat is de prijs zonder btw?