Prestatiedruk onder jongeren in 2026 (en wat je eraan kunt doen)

Door Alisha

Heb jij voor elke toetsweek een knoop in je maag? Of vraag je je als ouder weleens af waarom je kind tot diep in de nacht boven de boeken hangt voor een ‘gewoon’ proefwerk? Je bent niet de enige. Sterker nog: uit de nieuwe Prestatiedrukmonitor Nederland 2026 blijkt dat prestatiedruk onder jongeren hoger is dan ooit.

In 2001 voelde zo’n 16% van de scholieren veel druk door schoolwerk. Nu, in 2026, is dat bijna verdrievoudigd naar 47%. Het is tijd om niet alleen naar de cijfers te kijken, maar vooral naar de impact: wat is er aan de hand op de middelbare school en hoe halen we die druk van de ketel?

Wat is prestatiedruk eigenlijk?

Simpel gezegd is prestatiedruk de spanning of stress die je voelt omdat je moet presteren. Deze druk komt soms van buitenaf (school, ouders, vrienden, sociale media), maar ontstaat heel vaak van binnenuit. Je wilt het goed doen, je hebt last van faalangst of je legt de lat voor jezelf simpelweg torenhoog.

Het gaat niet alleen om een toets maken: voor veel scholieren voelt het alsof hun hele toekomst ervan afhangt. Die constante spanning is voor velen dagelijkse realiteit geworden.

Hoe ziet prestatiedruk er in het dagelijks leven uit?

Prestatiedruk is niet altijd zichtbaar in rapportcijfers, maar wel in gedrag en gezondheid. Herken je deze signalen van prestatiedruk bij jezelf of bij je kind?

Slecht slapen: Piekeren over de volgende dag, dromen over examens of je wordt vermoeid wakker.
"Het is nooit goed genoeg": Een 7,5 halen en toch balen dat het geen 8 was.
Altijd ‘aan’ staan: Je kunt moeilijk ontspannen, zelfs in het weekend.
Lichamelijke klachten: Hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, of extreme vermoeidheid zonder medische oorzaak.
Uitstelgedrag: Zó bang zijn om te beginnen (en te falen), dat je blokkeert en niks meer doet. Hierdoor krijg je stress en wordt leren nóg lastiger.
Je denkt veel aan je cijfers: je checkt Magister te vaak, vergelijkt je cijfers met die van klasgenoten, bedenkt van tevoren welk cijfer je zou moeten halen.

Oorzaken van prestatiedruk (Heb jij ook zóveel cijfers?)

Een van de grootste oorzaken die uit het onderzoek naar voren komt, is de toets-cultuur en overvolle toetskalenders. Vooral op het vwo en de havo is de druk hoog. De agenda staat vol met PTA’s, overhoringen en presentaties. Alles wordt beoordeeld.

En dan krijg je weken waarin het lijkt alsof alles samenkomt: 10 toetsen in één week, plus inleveropdrachten en presentaties. Dat maakt leren al snel “overleven”.

Dat gevoel kan erin sluipen zonder dat je het doorhebt. Je leert niet meer om te begrijpen, maar om te overleven tot de volgende toets. Je kijkt niet meer naar progressie, maar naar een getal.

Daarnaast speelt sociale vergelijking een grote rol. Op TikTok en Instagram zie je leeftijdsgenoten die schijnbaar moeiteloos hoge cijfers halen, er perfect uitzien én een bruisend sociaal leven hebben. Dat voedt de onzekerheid: Doe ik het wel goed genoeg?

Van ouders horen we dit vaak terug

Als ouder wil je maar één ding: dat je kind gelukkig is. Toch blijkt uit de cijfers dat 32% van de jongeren druk ervaart vanuit huis. Vaak is dit onbedoeld. Misschien herken je deze gedachten of uitspraken:

"Als je nu even doorbijt, heb je daar later profijt van."

"Hoe ging je toets?"

"Wat had de rest van de klas?"

Ouders zien hun kind worstelen en vragen zich af: "Hoe steun ik mijn kind zonder extra druk te geven?" Het besef dat de druk soms zo hoog oploopt dat het plezier in school verdwijnt, is voor veel ouders een wake-upcall.

Oplossingen volgens scholieren en ouders: Wat kun je doen?

Gelukkig hoeft het niet zo te blijven. Uit gesprekken met jongeren en ouders blijkt dat de oplossing vaak zit in minder moeten en meer begrijpen. Wat helpt écht tegen schoolstress?

Oefenen zonder cijferdruk: Uit meerdere onderzoeken blijkt dat jongeren het meest gebaat zijn bij oefenen zonder beoordeling. Formatief leren voelt veilig: fouten horen bij het proces, niet bij “niet goed genoeg zijn”.
Focus op inzet, niet op resultaat: Een 6 voor een vak waar je keihard voor hebt gewerkt, is meer waard dan een 8 die kwam aanwaaien. Vier het proces.
Rust en overzicht: Een vol rooster, voortdurende online prikkels en gebrek aan structuur vergroten de druk. Rustmomenten, planning en haalbare doelen helpen je beter herstellen.
Het eerlijke gesprek: Jongeren ervaren minder druk wanneer mentoren, docenten en ouders open praten over stress. Een gesprek zonder oordeel werkt direct verlagend.
Digitale ondersteuning die wél werkt: Bijles kan druk verhogen, maar digitale oefenmogelijkheden zonder cijfervergelijking doen het tegenovergestelde. Realistische oefentoetsen en duidelijke uitleg vergroten het vertrouwen, een van de belangrijkste voorspellers van minder stress.

Waarom ToetsMij niet bijdraagt aan prestatiedruk

Je zou denken: Nog meer toetsen? Dat levert toch juist méér stress op? Bij ToetsMij draaien we het juist om. Wij geloven in de kracht van formatief toetsen. Dat is een dure term voor: oefenen om te leren, niet om te presteren.

Waarom ToetsMij helpt de druk te verlagen

Veilige leeromgeving: niemand ziet je resultaat behalve jij. Geen docent, geen klasgenoten, geen oordeel.
Niet ‘presteren’, maar voorbereiden: je oefent om beter te worden.
Fouten horen erbij: bij ons mag je een oefentoets gerust “verprutsen”, daarna de uitleg lezen en het direct opnieuw proberen. Zo bouw je vertrouwen op.
Geen verrassingen: onze oefentoetsen lijken op toetsen op school. Je weet dus beter wat je kunt verwachten, en dat haalt veel spanning weg.
Minder bijles nodig: door zelfstandig te oefenen pak je de regie terug. Dat geeft overzicht én zelfvertrouwen.
Geen tijdsdruk: je maakt de oefentoetsen volledig in je eigen tempo, wanneer het jou uitkomt.
Geen cijfers: Je kijkt de toets zelf na. Op die manier leer je echt van de uitwerkingen en toelichtingen, en ligt de nadruk niet op het eindresultaat, maar op de inhoud en het begrijpen van de stof.

Ook benieuwd of ToetsMij jouw stress kan verlagen?
Je merkt het verschil pas echt als je het probeert. Zoek je vak, maak een toets in je eigen tempo en ontdek hoeveel rust het geeft als je precies weet waar je staat.

Bekijk hier onze oefentoetsen

Benieuwd naar het volledige onderzoek?

Wil je weten hoe groot het probleem precies is, wat de verschillen zijn tussen jongens en meisjes, per schoolniveau, of hoe het zit in jouw regio?

Bekijk hier de Prestatiedrukmonitor Nederland 2026

Laten we de focus verleggen: van moeten presteren naar mogen leren. Want uiteindelijk groeit een kind het hardst vanuit vertrouwen, niet vanuit stress.