Wat is tijdvak 9: Wereldoorlogen en crisis? 

Het negende geschiedenistijdvak, wereldoorlogen en crisis, beslaat slechts vijftig jaar en gaat over de twee wereldoorlogen en de crisis die hier tussen zat. We geven je de kenmerkende aspecten en een handige tijdlijn.

Wereldoorlogen en crisis: weetjes en kenmerkende aspecten

Het negende geschiedenistijdvak gaat over de twee wereldoorlogen en de crisis die hier tussen zat. Het is een tijd waarin conflict een grote rol speelt. De periode loopt van 1900 tot 1950. Hieronder leggen we aan de hand van de kenmerkende aspecten meer uit over deze periode.

Het totalitaire karakter van het communistische politieke systeem

In dit tijdvak werd in de Sovjet-Unie door Stalin een totalitaire staat opgebouwd. In deze staat was alle macht gecentraliseerd en alleen de Communistische Partij was toegestaan. De individuele vrijheid van de burgers werd sterk beperkt en politieke tegenstanders werden uit de weg geruimd. Boeren moesten hun land overdragen aan collectieve boerderijen. Stalin werd verheerlijkt als onfeilbaar leider en tegenspraak was niet toegestaan.

Het racistische en totalitaire karakter van het nationaalsocialisme

De opkomst van het nationaalsocialisme is een erg belangrijke gebeurtenis in dit tijdvak. In 1933 kwam in Duitsland de nationaalsocialistische partij NSDAP onder de leiding van Adolf Hitler aan de macht. Deze partij wilde een ‘zuiver’ Duits ras en een sterke Duitse staat creëren. De partij was erg racistisch en vervolgde onder andere Joden, Roma, Sinti en politieke tegenstanders. Ook werden er rassenwetten ingevoerd. Er werd veel propaganda gebruikt en de partij werd totalitair. Alle macht kwam bij Hitler te liggen. 

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis begon in 1929 met de beurskrach op Wall Street. De gevolgen waren wereldwijd te voelen. Banken en bedrijven gingen failliet, miljoenen mensen werden werkloos en de internationale handel stortte in. Ook in politiek opzicht had de economische wereldcrisis veel gevolgen. Mensen verloren hun vertrouwen in de democratische regeringen en totalitaire en extreme partijen (zoals de NSDAP in Duitsland) kwamen op.

De Duitse bezetting en de Jodenvervolging

Nadat de NSDAP in Duitsland de macht heeft gegrepen, wil Hitler nog meer. Hij wil het grondgebied van Duitsland uitbreiden en valt uiteindelijk in 1939 Polen binnen. Dit is het begin van de Tweede Wereldoorlog. Op 10 mei 1940 valt Duitsland Nederland binnen. Na vijf dagen geeft Nederland zich over en wordt ons land officieel bezet door de Duitsers. Politieke partijen worden verboden en er wordt censuur ingevoerd. Ook begint de Jodenvervolging. Vanaf 1942 moeten Joden verplicht een Jodenster dragen en worden zij geregistreerd en geïsoleerd. Ook beginnen de deportaties naar concentratie- en vernietigingskampen. Dit noemen we de Holocaust. 

Tijdens de oorlog zijn er Nederlanders die meewerken met de Duitsers (collaboratie). Er zijn ook mensen die geen actieve steun verlenen, maar zich ook niet verzetten (accommodatie), en er zijn mensen die actief in het verzet gaan. De Tweede Wereldoorlog eindigt in Nederland met de bevrijding op 5 mei 1945. In Europa eindigt de oorlog op 8 mei 1945.

Wat is de tijd van wereldoorlogen en crisis? Tijdlijn, periodes en jaartallen

Het negende geschiedenistijdvak begint in 1900 en eindigt in 1950. Dit tijdvak omvat de Eerste en de Tweede Wereldoorlog en de crisistijd hier tussenin. Op onderstaande tijdlijn vind je een aantal belangrijke gebeurtenissen en weetjes uit deze periode.

• Van 1914 tot 1918 vond de Eerste Wereldoorlog plaats. Europa raakt betrokken bij een grootschalig conflict, onder andere veroorzaakt door imperialisme. De Eerste Wereldoorlog heeft miljoenen doden en veel economische en politieke instabiliteit tot gevolg.
• Vanaf 1924 bouwde Stalin in de Sovjet-Unie aan een communistische, totalitaire staat.
• Op 24 oktober 1929 vond de grote beurskrach op Wall Street plaats. Deze dag wordt ook wel Zwarte Donderdag genoemd en is het begin van een grote economische crisis.
• Van 1929 tot 1939 was er een grote economische crisis. Er is in die tijd enorm veel werkloosheid en armoede. Hierdoor neemt het vertrouwen van mensen in de democratische regeringen sterk af. Hierdoor kunnen extremistische partijen (zoals de NSDAP) sneller terrein winnen.
• In 1933 werd Hitler rijkskanselier in Duitsland. Dit is het begin van een totalitair en racistisch regime.
• Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen en begon de Tweede Wereldoorlog.
• Op 10 mei 1940 werd ook Nederland binnengevallen. We capituleren vijf dagen later.
• Tussen 1942 en 1945 is de Holocaust. Dit wordt ook wel de Endlösung genoemd en houdt in dat er systematisch Joden en andere minderheden gedeporteerd en vermoord werden.
• Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd. Op 8 mei capituleert Duitsland, waarna de Tweede Wereldoorlog in Europa is afgelopen.
• Op 15 augustus 1945 capituleerde Japan ook, waarna de Tweede Wereldoorlog wereldwijd voorbij is.

Hoe heet de periode tussen de twee wereldoorlogen?

De Eerste Wereldoorlog begon in 1914 en was in 1918 voorbij. De Tweede Wereldoorlog begon in 1940 en eindigde in 1945. De periode tussen deze twee wereldoorlogen wordt het interbellum genoemd. Dit betekent letterlijk ‘tussen de oorlogen’. Het interbellum was een tijd van economische crisis, instabiliteit en armoede. Hierdoor konden totalitaire partijen de macht grijpen.

Tijdsvak 9: Wereldoorlogen en crisis leren en oefenen

Ben je aan het leren voor een toets over tijdvak 9? Dan raden we je aan om onze geschiedenis oefentoetsen te maken. Je maakt die toetsen op je eigen niveau en test al je kennis over dit tijdvak. Bovendien krijg je bij elke vraag een uitgebreide uitwerking te zien, zodat je meteen ziet wat je wel of nog niet beheerst. Dat maakt het leren een stuk makkelijker.

Klik hier voor onze geschiedenistoetsen!

Deel deze pagina met je vrienden