Wat zijn externe effecten?
Van een extern effect is sprake als een aankoop of productie gevolgen heeft voor anderen die niet in de prijs van die transactie zijn verwerkt. Dat gevolg kan voordelig of nadelig zijn.
Bij een gewone koop zijn er twee partijen: jij en de verkoper. Jullie worden het samen eens over een prijs, en daarmee is de zaak rond. Bij een extern effect is er nog een derde die niet aan tafel zat en er toch iets van merkt. Wat die derde merkt, staat op geen enkele kassabon. Vandaar het woord extern: het valt buiten de afspraak tussen koper en verkoper.
Wat zijn negatieve externe effecten?
Heeft die buitenstaander vooral last van de transactie, dan heet dat een negatief extern effect. Vaak gaat het over vervuiling, maar lawaai, stank en drukte tellen net zo goed mee. Steeds geldt hetzelfde: iemand die er niets aan verdient, betaalt indirect toch een deel van de rekening.
Voorbeeld: een festival bij je opa
Stel: op het weiland achter het huis van je opa staat een weekend lang een festival. De organisator verkoopt kaartjes, de bezoekers betalen die prijs met plezier, en die twee zijn het samen eens geworden. Je opa heeft geen kaartje gekocht. Toch ligt hij twee nachten wakker van de bassen en staat zijn straat vol geparkeerde auto’s. Dat nadeel voor hem zit nergens in de prijs van de kaartjes verwerkt, en juist dat maakt het een negatief extern effect.
Wat zijn positieve externe effecten?
Het kan ook de andere kant op werken. Bij positieve externe effecten heeft een buitenstaander juist voordeel zonder ervoor te betalen. Knapt iemand in jouw straat zijn huis helemaal op, dan wordt de hele straat er mooier van en worden de andere huizen zelfs wat meer waard. Ook onderwijs werkt zo: jij gaat naar school voor jezelf, maar iedereen heeft er later iets aan dat er goed opgeleide mensen zijn.
‘Extern’ betekent niet ‘negatief’. Kijk eerst of een derde partij gevolgen ondervindt die buiten de prijs blijven. Bepaal daarna pas de richting: voordeel maakt het effect positief, nadeel maakt het negatief.
De rol van de overheid
Omdat externe effecten niet volledig in de marktprijs terechtkomen, kan de overheid proberen ze mee te laten wegen. Dat kan via belastingen of subsidies, maar ook met regels en voorzieningen. Accijns kan vervuilend of ongezond gebruik duurder maken; geluidsnormen en milieuzones begrenzen overlast. Bij positieve effecten kan de overheid gebruik juist stimuleren, bijvoorbeeld door onderwijs te financieren.
Externe effecten laten ook zien waarom het bbp niet alles zegt over hoe goed we het hebben. Milieuschade kan buiten het bbp blijven terwijl de productie die de schade veroorzaakt wel meetelt. Als je zulke gevolgen wilt meewegen, moet je daarom ook kijken naar welvaart in brede zin.
In ons artikel over welvaart en groei zie je waarom externe effecten belangrijk zijn bij de afweging tussen productie, belastingen en welvaart. En met behulp van onze oefentoetsen leer je positieve en negatieve externe effecten te herkennen!
Deel deze pagina met je vrienden
Dit zeggen leerlingen en ouders
Toetsmij: de steun in de rug die elk kind verdient
Als ouder wil je maar één ding: dat je kinderen gezien worden, uitgedaagd worden en het vertrouwen krijgen dat ze méér kunnen dan ze zelf soms denken. Voor ons is Toetsmij daarin een gamechanger geweest.
Onze oudste dochter begon ooit op mavo-kader. Een lieve, slimme meid, maar soms onzeker en zoekend naar structuur. Dankzij de toetsen van Toetsmij.....helder, betrouwbaar, precies op niveau en altijd met ruimte om te groeien kreeg ze stap voor stap het vertrouwen dat ze het wél kon.
En hoe.
Ze stroomde door naar de havo, haalde haar diploma en volgt nu op eigen kracht de lerarenopleiding. Dat is niet alleen haar verdienste, maar ook het resultaat van materialen die haar serieus namen en haar lieten zien waar ze stond en waar ze naartoe kon.
Ook onze jongste dochter profiteert nu van Toetsmij. Ze doet op school al een aantal vakken op hoger niveau, en juist daar is Toetsmij een uitkomst. De toetsen sluiten perfect aan, dagen uit zonder te overweldigen en geven precies de feedback die ze nodig heeft om verder te groeien.
Het voelt alsof er iemand meedenkt, iemand die begrijpt dat elk kind anders leert en dat kwaliteit het verschil maakt.
Wat Toetsmij voor ons bijzonder maakt:
- Super betrouwbaar, e weet dat de toetsen kloppen, aansluiten en eerlijk meten.
- Meedenkend, het voelt alsof er altijd iemand achter de schermen staat die begrijpt wat leerlingen nodig hebben.
- Topkwaliteit geen rommel, geen gokwerk, maar echt professioneel materiaal waar scholen jaloers op zouden zijn.
Voor ons is Toetsmij niet zomaar een hulpmiddel. Het is een partner in de ontwikkeling van onze kinderen. Een stille kracht die hen helpt groeien, bloeien en boven zichzelf uitstijgen.
En als trotse ouder kan ik maar één ding zeggen:
Dankjewel, Toetsmij. Jullie maken écht het verschil.
Hele fijne en goede ondersteuning bij…
Hele fijne en goede ondersteuning bij de voorbereiding van de middelbare school toetsen. Havo/vwo brugjaren gebruik gemaakt van Toetsmij. Realistische toetsen. Vraag en antwoorden zijn top. Cijfers zijn omhoog gegaan maar ook het begrip van de stof en hoe een toets is opgebouwd. Goede snelle communicatie met de organisatie. Kortom een aanrader!!!
Eindelijk goede punten!
Mijn dochter heeft vorig jaar haar examen vmbo-GT niet gehaald! Dit jaar was dus extra stress! We zijn gewend en zo liep het nu ook weer dat ze het net op het randje vaak net red. Maarja we wilden geen herhaling van vorig jaar! In de laatste maanden hebben we toen toch gekozen voor toetsmij. Sceptisch maar toch wel te proberen. En nu is ze gewoon geslaagd met hoge punten!!!!!
Ik denk dat dat o.a komt omdat ze geen lezer is en daardoor niets bijblijft. Toetsmij is doen. Ik zeg aanrader!!!!
Zoek in meer dan 10.000 toetsen
Echte toetsvragen, precies aansluitend op jouw lesmethode en leerjaar. Voor alle klassen en alle niveaus
