Wat is het bbp?
In dit artikel leer je wat het bruto binnenlands product meet, wat er wel en niet in meetelt, hoe je het bbp per hoofd van de bevolking en de groei ervan berekent, en wat het bbp juist niet laat zien.
Samenvatting
Het bbp meet de waarde van de goederen en diensten die binnen een land in een bepaalde periode worden geproduceerd. Deel je het bbp door het aantal inwoners, dan krijg je het bbp per hoofd van de bevolking. Dat is een maat voor de gemiddelde productie per inwoner. Het cijfer zegt niet hoe inkomen is verdeeld en houdt op zichzelf geen rekening met verschillen in prijsniveau.
Het bbp, voluit het bruto binnenlands product, meet de totale waarde van de goederen en diensten die in één jaar binnen de grenzen van één land worden geproduceerd. Dat is een bonte verzameling: er horen producten zoals brood, fietsen en telefoons bij, maar ook diensten zoals een knipbeurt, een treinreis of onderwijs.
Economen gebruiken het bbp vooral om de omvang en ontwikkeling van een economie te volgen. Meer productie kan meer inkomen en bestedingsruimte mogelijk maken, maar een hoog bbp betekent niet automatisch dat iedereen welvarend is. Voor welvaart in enge zin is het bbp wel een veelgebruikte maatstaf.
Wat telt wel en niet mee in het bbp?
Lang niet alles telt mee in het bbp. Er gelden twee belangrijke regels:
- Het gaat om wat er dit jaar nieuw is gemaakt. Verkoop je je oude fiets aan je buurmeisje, dan komt er geen cent bij het bbp, want die fiets is meegeteld in het jaar dat hij van de band rolde.
- Het gaat om alles binnen de landsgrenzen, ongeacht van wie het bedrijf is. Een Duitse fabriek in Rotterdam telt dus mee in het Nederlandse bbp, en een Nederlandse fabriek in Polen niet.
Check dit!
Werk waar niemand voor betaalt, valt niet onder het bbp. Je vader die het huis schoonmaakt, jij die op je zusje past, een vrijwilliger die de voetbalvelden maait: allemaal nuttig, maar geen van drieën zichtbaar in het bbp. Daarom zeggen sommige mensen ook wel dat het bbp de economische werkelijkheid vangt, maar niet de échte werkelijkheid.
Hoe bereken je het bbp?
Bij een productieketen kun je het bbp niet vinden door alle omzetten simpelweg op te tellen, want dan tel je onderdelen van hetzelfde eindproduct meerdere keren mee. Een bruikbare methode is daarom de toegevoegde waarde van de bedrijven op te tellen: wat een bedrijf met zijn eigen productie aan waarde toevoegt boven op de ingekochte goederen en diensten.
Voorbeeld: van appel tot pak sap
Een fruitteler verkoopt voor € 20 aan appels aan een sapfabriek. De fabriek maakt er sap van en verkoopt dat voor € 50 aan de supermarkt. De supermarkt zet het in het schap en verkoopt het voor € 100.
Tel je de drie verkopen op, dan kom je uit op € 170. Veel te veel, want die appels zitten er dan drie keer in.
Tel je de toegevoegde waarde op, dan klopt het wel: € 20 bij de teler, € 30 bij de fabriek (want: € 50 − € 20) en € 50 bij de supermarkt (want: € 100 − € 50). Samen € 100, precies wat het sap in de winkel waard is.
Wat is het bbp per hoofd van de bevolking?
Het totale bbp zegt weinig over hoeveel productie er gemiddeld per inwoner is. Grote landen hebben alleen al door hun omvang vaak een hoger totaal bbp. Deel je het bbp door het aantal inwoners, dan krijg je het bbp per hoofd van de bevolking: bbp ÷ aantal inwoners. Dat maakt een vergelijking per inwoner mogelijk, al zegt het nog niets over prijsverschillen of verdeling. In het diagram hierboven en in het onderstaande voorbeeld zie je dat deze getallen enorm kunnen verschillen.
Voorbeeld: wat verandert er als je per inwoner rekent?
Kijk je alleen naar het totale bbp, dan zijn de Verenigde Staten en China veruit de grootste van de vier landen in het staafdiagram hierboven. Luxemburg is juist bijzonder klein. Per inwoner ziet de volgorde er heel anders uit. In China wordt er per inwoner voor € 12.300 geproduceerd (= € 17.250 miljard ÷ 1.406,6 miljoen), in Nederland voor € 65.200 en in Luxemburg voor € 130.300. De Verenigde Staten zitten daar met € 79.700 tussenin.
Luxemburg heeft van deze vier het laagste totale bbp en tegelijk de hoogste productie per inwoner. Daarom is bbp per hoofd nuttiger dan het totale bbp als je de productie per inwoner wilt vergelijken.
Wat betekent het als het bbp groeit?
Voor economische groei kijken economen naar de verandering van het bbp. Het groeipercentage bereken je met deze formule: verandering van het bbp ÷ bbp van het vorige jaar × 100%.
Voorbeeld: groei die je niet merkt
Het bbp van een land stijgt van € 900 miljard naar € 945 miljard. Dat is een groei van 5% (want: € 45 miljard ÷ € 900 miljard × 100% = 5%). Op landniveau is er dan duidelijk groei.
Maar in datzelfde jaar groeit de bevolking flink, van 30 naar 31,5 miljoen inwoners. Het bbp per hoofd komt daarmee uit op € 30.000, precies evenveel als het jaar ervoor. Het land produceert meer, maar de productie per inwoner blijft gelijk.
Een hoger bbp zegt nog niet dat iedere inwoner erop vooruitgaat. Controleer eerst wat er met het bbp per hoofd gebeurt en of de stijging niet alleen door hogere prijzen komt. Die algemene prijsstijging heet inflatie. Voor economische groei kijken economen daarom naar het bbp gecorrigeerd voor inflatie. Dat vertelt je namelijk of het zogenaamde reële productievolume is gegroeid.
Wat zegt het bbp niet?
Het bbp per hoofd is een gemiddelde van de productie per inwoner, geen bedrag dat iedere inwoner ontvangt. Het laat daarom niet zien hoe inkomen of vermogen over mensen is verdeeld. Ook verschillen prijsniveaus tussen landen: hoeveel je met een inkomen kunt kopen, hangt samen met je koopkracht.
En dan is er nog wat het bbp helemaal niet ziet. Een heel vieze fabriek kan best heel veel produceren en dus bijdragen aan het bbp, terwijl de schade van die vervuiling niet van het bbp wordt afgetrokken. Zulke gevolgen die niet in de prijs zitten, heten externe effecten. Als je ook gezondheid, onderwijs en een schone leefomgeving wilt meewegen, moet je daarom niet alleen naar het bbp kijken, maar naar welvaart in brede zin.
In ons artikel over welvaart en groei zetten we het bbp naast belastingen, economische groei en de Europese Unie. Met onze oefentoetsen kun je daarna controleren of je totaal bbp, bbp per hoofd en economische groei uit elkaar kunt houden!
Deel deze pagina met je vrienden
Dit zeggen leerlingen en ouders
Toetsmij: de steun in de rug die elk kind verdient
Als ouder wil je maar één ding: dat je kinderen gezien worden, uitgedaagd worden en het vertrouwen krijgen dat ze méér kunnen dan ze zelf soms denken. Voor ons is Toetsmij daarin een gamechanger geweest.
Onze oudste dochter begon ooit op mavo-kader. Een lieve, slimme meid, maar soms onzeker en zoekend naar structuur. Dankzij de toetsen van Toetsmij.....helder, betrouwbaar, precies op niveau en altijd met ruimte om te groeien kreeg ze stap voor stap het vertrouwen dat ze het wél kon.
En hoe.
Ze stroomde door naar de havo, haalde haar diploma en volgt nu op eigen kracht de lerarenopleiding. Dat is niet alleen haar verdienste, maar ook het resultaat van materialen die haar serieus namen en haar lieten zien waar ze stond en waar ze naartoe kon.
Ook onze jongste dochter profiteert nu van Toetsmij. Ze doet op school al een aantal vakken op hoger niveau, en juist daar is Toetsmij een uitkomst. De toetsen sluiten perfect aan, dagen uit zonder te overweldigen en geven precies de feedback die ze nodig heeft om verder te groeien.
Het voelt alsof er iemand meedenkt, iemand die begrijpt dat elk kind anders leert en dat kwaliteit het verschil maakt.
Wat Toetsmij voor ons bijzonder maakt:
- Super betrouwbaar, e weet dat de toetsen kloppen, aansluiten en eerlijk meten.
- Meedenkend, het voelt alsof er altijd iemand achter de schermen staat die begrijpt wat leerlingen nodig hebben.
- Topkwaliteit geen rommel, geen gokwerk, maar echt professioneel materiaal waar scholen jaloers op zouden zijn.
Voor ons is Toetsmij niet zomaar een hulpmiddel. Het is een partner in de ontwikkeling van onze kinderen. Een stille kracht die hen helpt groeien, bloeien en boven zichzelf uitstijgen.
En als trotse ouder kan ik maar één ding zeggen:
Dankjewel, Toetsmij. Jullie maken écht het verschil.
Hele fijne en goede ondersteuning bij…
Hele fijne en goede ondersteuning bij de voorbereiding van de middelbare school toetsen. Havo/vwo brugjaren gebruik gemaakt van Toetsmij. Realistische toetsen. Vraag en antwoorden zijn top. Cijfers zijn omhoog gegaan maar ook het begrip van de stof en hoe een toets is opgebouwd. Goede snelle communicatie met de organisatie. Kortom een aanrader!!!
Eindelijk goede punten!
Mijn dochter heeft vorig jaar haar examen vmbo-GT niet gehaald! Dit jaar was dus extra stress! We zijn gewend en zo liep het nu ook weer dat ze het net op het randje vaak net red. Maarja we wilden geen herhaling van vorig jaar! In de laatste maanden hebben we toen toch gekozen voor toetsmij. Sceptisch maar toch wel te proberen. En nu is ze gewoon geslaagd met hoge punten!!!!!
Ik denk dat dat o.a komt omdat ze geen lezer is en daardoor niets bijblijft. Toetsmij is doen. Ik zeg aanrader!!!!
Zoek in meer dan 10.000 toetsen
Echte toetsvragen, precies aansluitend op jouw lesmethode en leerjaar. Voor alle klassen en alle niveaus
