Wat is moral hazard?

Bij verzekeringen zie je dit mechanisme goed terug. Zolang je zelf alle schade draagt, heb je een sterke reden om voorzichtig te zijn. Nadat je een verzekering hebt afgesloten, ligt een deel van de gevolgen bij de verzekeraar. Vaak ben je dus wat minder voorzichtig. Dat hoeft trouwens geen bewuste keuze voor roekeloos gedrag te zijn; een kleine verandering in voorzichtigheid is al genoeg om te spreken van moral hazard.

Hoe ontstaat moral hazard?

Moral hazard ontstaat doordat een prikkel verandert. Een prikkel is een reden om iets wel of niet te doen. Als je zelf de gevolgen van schade draagt, heb je een sterke reden om schade te voorkomen. Neemt een ander een deel van die gevolgen over, dan wordt die prikkel zwakker.

Voor moral hazard moet je gedrag dus veranderen door de bescherming die je krijgt. Handel je na het afsluiten van een verzekering precies hetzelfde als daarvoor, dan is er geen moral hazard.

Instinker: het woord moreel zet je gemakkelijk op het verkeerde spoor. Moral hazard vereist geen slechte bedoeling. Het is iets anders dan fraude. De vraag is of iemand door de bescherming van bijvoorbeeld een verzekering meer risico is gaan nemen. Opzettelijk schade veroorzaken om geld te krijgen is fraude; minder voorzichtig worden doordat een ander een deel van de gevolgen draagt, is moral hazard.

Prijsprikkels tegen moral hazard

Voor een verzekeraar kost moral hazard geld. Als de verzekerde minder voorzichtig is, moet de verzekeraar namelijk vaker uitkeren. Verzekeraars proberen daarom dat onvoorzichtige gedrag te voorkomen door een financiële prikkel in de verzekering in te bouwen. Drie duidelijke voorbeelden zijn:

• Het eigen risico: je draagt zelf een deel van de schade.
• No-claimkorting: schadevrij blijven kan een lagere premie opleveren.
• Een hogere premie na schade: een claim kan de verzekering later duurder maken.

Ook wordt premiedifferentiatie gebruikt om premies aan risico’s aan te passen. Dat werkt alleen tegen moral hazard als het premieverschil samenhangt met gedrag of schadeverleden. Een verschil op basis van een vast kenmerk doet dat dus niet. Wel kan dat nuttig zijn om bepaalde risico’s voor de verzekeraar te verkleinen (daarom moeten jonge scooterbestuurders meer betalen voor hun verzekering: gemiddeld genomen veroorzaken ze meer schade). Lees voor meer over dit onderwerp ons BegripMij-artikel over verzekeren.

De gemeenschappelijke gedachte is dat een deel van de gevolgen bij jou blijft. Moral hazard helemaal wegnemen kan niet zonder ook een belangrijk deel van de verzekering weg te nemen.

Moral hazard is een voorbeeld van hoe een veranderde prikkel het gedrag na een afspraak kan beïnvloeden. Dat is een belangrijk thema in het onderwerp risico en informatie in de economie. Lees dat artikel, of ga direct aan de slag met onze oefentoetsen over dit onderwerp!

Deel deze pagina met je vrienden