Wat is verzekeren?

Bij verzekeren betaal je premie om een afgesproken deel van een financieel risico bij een verzekeraar onder te brengen. Treedt het verzekerde risico op, dan vergoedt de verzekeraar de schade volgens de polis.

Bij een risico spelen twee dingen mee: de kans dat er iets misgaat en de omvang van de mogelijke schade. Je fiets kan gestolen worden, je koffer kan zoekraken, je kunt een been breken. Juist een kleine kans op een grote rekening kan een reden zijn om je te verzekeren. De voorkeur voor zekerheid boven zo’n financieel risico heet risicoaversie.

Een verzekeraar bundelt zulke risico’s van veel klanten. Jij betaalt ook premie in periodes zonder schade; uit de premies kan de verzekeraar uitkeren aan klanten bij wie een gedekte schade optreedt.

Wat is een premie bij verzekeringen?

Het bedrag dat je voor een verzekering betaalt, heet de premie. Die betaal je bijvoorbeeld per maand of per jaar. Bij veel verzekeringen loopt de premie op als de verwachte kans op schade of de mogelijke schade groter is. Een kostbare e-bike verzekeren kan daardoor duurder zijn dan een eenvoudige tweedehands stadsfiets.

Bij sommige verzekeringen komen er naast de premie nog andere posten bij. Poliskosten zijn kosten voor het opmaken of beheren van de verzekering. Assurantiebelasting is belasting over bepaalde verzekeringen. Of je zulke posten betaalt, hangt af van de verzekering.

Hoe kan een verzekeraar al die schade betalen?

Een verzekeraar spreidt de schade over een grote groep verzekerden. Niet iedereen heeft tegelijk schade, terwijl de hele groep wel premie betaalt. Uit die gezamenlijke premies worden de gedekte schades betaald. Dat heet solidariteit bij verzekeren: als je zelf geen schade hebt, betaal je mee aan de schade van anderen.

In een eenvoudig rekenmodel kun je eerst de verwachte schade per verzekerde bepalen: deel de verwachte schade van de hele groep door het aantal verzekerden.

Wat staat er in een polis?

De polis is het document met de afspraken van de verzekering. Daarin staat welke schade wel en niet wordt vergoed, tot welk bedrag en aan welke voorwaarden je moet voldoen. Een fietsverzekering kan bijvoorbeeld eisen stellen aan het slot of aan de manier waarop je de fiets hebt beveiligd.

De polisvoorwaarden bepalen dus wanneer je recht hebt op een vergoeding. Controleer ze daarom voordat je een verzekering afsluit.

Hoe werkt het eigen risico?

Heeft een verzekering een eigen risico, dan blijft een deel van de gedekte schade voor eigen rekening. De verzekeraar vergoedt het deel dat daar bovenuit komt.

Een eigen risico kan kleine claims beperken en laat bovendien een financiële prikkel bij de verzekerde liggen. Als je zelf een deel van de schade draagt, heb je nog steeds een reden om schade te voorkomen. Neemt iemand door de verzekering minder voorzorg dan hij zonder verzekering had genomen, dan spreken economen van moral hazard. Het eigen risico is een van de prijsprikkels die dat gedrag kunnen afremmen.

Let op: een hoger eigen risico betekent niet automatisch een hogere premie. Bij een verder vergelijkbare verzekering geldt vaak juist het omgekeerde. Als jij een groter deel van een eventuele schade zelf draagt, hoeft de verzekeraar minder te vergoeden en kan de premie lager zijn. Kijk dus steeds welk deel van de schade bij jou en welk deel bij de verzekeraar ligt.

Waarom betaalt niet iedereen dezelfde premie?

Niet iedere verzekerde heeft hetzelfde verwachte risico. Verzekeraars kunnen kenmerken gebruiken die samenhangen met de kans op schade en de premie daarop afstemmen. Dat heet premiedifferentiatie. Bij een scooterverzekering kunnen bijvoorbeeld leeftijd, ervaring en schadeverleden invloed hebben op de premie.

Premiedifferentiatie bij een scooterverzekering.

Premiedifferentiatie maakt de premie sterker afhankelijk van het individuele risico en verkleint daarmee de onderlinge risicodeling. Bij de basiszorgverzekering is differentiatie naar leeftijd of gezondheid uitdrukkelijk verboden: voor dezelfde polis betaalt iedereen dezelfde premie en de zorgverzekeraar heeft een acceptatieplicht. Dat is een vorm van verplichte solidariteit. Het sluit aan bij de sociale zekerheid en het solidariteitsbeginsel.

Verzekeren laat zien hoe risico wordt verdeeld en hoe informatie over dat risico invloed heeft op premie en voorwaarden. De bredere samenhang lees je in ons artikel over risico en informatie in de economie. Ook kun je oefenen met onze toetsvragen!

Deel deze pagina met je vrienden