Wat is sociale zekerheid?
In dit artikel leer je wat sociale zekerheid is en wanneer je er een beroep op kunt doen. Je ziet uit welke drie delen het stelsel bestaat, hoe volksverzekeringen, werknemersverzekeringen en sociale voorzieningen van elkaar verschillen, en wie de sociale zekerheid betaalt.
Samenvatting
Sociale zekerheid is de verzamelnaam voor verzekeringen en voorzieningen die inkomensverlies opvangen bij bijvoorbeeld ouderdom, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, en die een laatste vangnet bieden bij te weinig middelen. Dit stelsel bestaat uit drie groepen: volksverzekeringen, werknemersverzekeringen en sociale voorzieningen. De financiering loopt via sociale premies en belastingen.
Sociale zekerheid vangt een deel van je inkomen op wanneer je door omstandigheden niet of minder kunt werken, of wanneer je inkomen onder een bepaald minimum uitkomt. Dat kan spelen bij werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of ouderdom. Je krijgt dan, als je aan de voorwaarden voldoet, een uitkering of andere inkomensondersteuning. Sociale zekerheid vormt een belangrijk deel van de collectieve uitgaven.
Uit welke delen bestaat de sociale zekerheid?
Het stelsel van sociale zekerheid bestaat uit drie hoofdgroepen:
- De eerste groep zijn de volksverzekeringen. Die verzekeren in het algemeen mensen die in Nederland wonen of werken, ongeacht of ze een werkgever hebben. De bekendste is de AOW: vanaf de AOW-leeftijd krijg je via AOW een basispensioen.
- De tweede groep zijn de werknemersverzekeringen. Als werknemer in loondienst ben je tegen bepaalde inkomensrisico’s verzekerd. Bij werkloosheid kan dat bijvoorbeeld de WW zijn en bij langdurige arbeidsongeschiktheid de WIA. Of je recht hebt op zo’n uitkering hangt van voorwaarden af, zoals je arbeidsverleden en je situatie; de premie is geen persoonlijk spaarpotje dat je eerst zelf moet hebben gevuld.
- De derde groep zijn de sociale voorzieningen. Dat zijn geen verzekeringen waarvoor je eerst premie moet hebben opgebouwd; ze worden uit belastingen betaald. De bijstand is het bekendste voorbeeld. Die is bedoeld als laatste vangnet wanneer je onvoldoende inkomen en vermogen hebt en aan de voorwaarden voldoet.
| Deel | Voor wie vooral? | Bekendste voorbeeld |
|---|---|---|
| Volksverzekering | Mensen die in Nederland wonen of werken | AOW |
| Werknemersverzekering | Werknemers in loondienst | WW |
| Sociale voorziening | Wie onvoldoende middelen heeft en aan voorwaarden voldoet | Bijstand |
Check dit!
Wil je weten welke soort sociale zekerheid van toepassing is in een bepaalde situatie? Begin bij de doelgroep. Gaat het om een verzekering die in het algemeen bij wonen of werken in Nederland hoort, dan zit je bij de volksverzekeringen. Hoort de verzekering bij loondienst, dan kijk je naar de werknemersverzekeringen. Een sociale voorziening is juist een uit belasting betaald vangnet voor iemand die aan de voorwaarden voldoet. Die drie vragen zijn betrouwbaarder dan alleen naar de naam van een uitkering kijken.
WW en bijstand lijken op elkaar omdat beide inkomen kunnen opvangen als je geen werk hebt, maar ze horen bij verschillende delen van het stelsel. Voor WW moet je als werknemer verzekerd zijn en aan voorwaarden voldoen; de duur hangt onder meer af van je arbeidsverleden. Bijstand is een laatste voorziening waarbij onder andere naar inkomen en vermogen wordt gekeken.
Wie betaalt de sociale zekerheid?
De financiering loopt via premies en belastingen. Premies voor volksverzekeringen worden samen met de inkomstenbelasting geheven; in loondienst kan je werkgever ze op het loon inhouden. Premies voor werknemersverzekeringen worden in de regel door de werkgever betaald. Sociale voorzieningen worden uit belastingen gefinancierd, waaronder de inkomstenbelasting. Daardoor kun je niet simpelweg aan één regeltje op je loonstrook zien voor welk deel van de sociale zekerheid je betaalt.
Voorbeeld: van premie naar uitkering
Neem een sterk vereenvoudigd voorbeeld waarin 100 werknemers elk € 2.000 per maand verdienen en daarvan 5% premie in een gezamenlijke pot terechtkomt. Dat is dus € 100 per persoon, en samen € 10.000 per maand. Raken 5 van die 100 hun baan kwijt, dan kan daar in dit rekenvoorbeeld precies € 2.000 per persoon uit worden betaald (want: 5 × € 2.000 = € 10.000). Dit is precies het solidariteitsidee: veel mensen dragen bij, terwijl op dat moment maar een kleinere groep een uitkering nodig heeft.
Sociale zekerheid maakt deel uit van de collectieve sector: de overheid en de instellingen die de sociale verzekeringen uitvoeren. Vanuit die collectieve sector worden naast uitkeringen ook publieke voorzieningen en collectieve goederen gefinancierd, zoals dijken en defensie. Sociale zekerheid is een grote uitgavenpost. Veranderingen daarin kunnen daarom merkbaar doorwerken in de overheidsbegroting en uiteindelijk ook in de staatsschuld.
Dat veel mensen bijdragen terwijl op één moment maar een deel van hen een uitkering ontvangt, hoort bij het solidariteitsbeginsel. Risico’s worden gezamenlijk gedragen. Ze worden dus niet volledig neergelegd bij degene die op dat moment werkloos, arbeidsongeschikt of oud is.
In de sociale zekerheid zie je goed hoe individuele risico’s gezamenlijk worden opgevangen. De bredere samenhang met de rijksbegroting en andere onderwerpen staat in ons artikel over samenwerken en onderhandelen in de economie. Test daarna je begrip met onze oefentoetsen!
Deel deze pagina met je vrienden
Dit zeggen leerlingen en ouders
Toetsmij: de steun in de rug die elk kind verdient
Als ouder wil je maar één ding: dat je kinderen gezien worden, uitgedaagd worden en het vertrouwen krijgen dat ze méér kunnen dan ze zelf soms denken. Voor ons is Toetsmij daarin een gamechanger geweest.
Onze oudste dochter begon ooit op mavo-kader. Een lieve, slimme meid, maar soms onzeker en zoekend naar structuur. Dankzij de toetsen van Toetsmij.....helder, betrouwbaar, precies op niveau en altijd met ruimte om te groeien kreeg ze stap voor stap het vertrouwen dat ze het wél kon.
En hoe.
Ze stroomde door naar de havo, haalde haar diploma en volgt nu op eigen kracht de lerarenopleiding. Dat is niet alleen haar verdienste, maar ook het resultaat van materialen die haar serieus namen en haar lieten zien waar ze stond en waar ze naartoe kon.
Ook onze jongste dochter profiteert nu van Toetsmij. Ze doet op school al een aantal vakken op hoger niveau, en juist daar is Toetsmij een uitkomst. De toetsen sluiten perfect aan, dagen uit zonder te overweldigen en geven precies de feedback die ze nodig heeft om verder te groeien.
Het voelt alsof er iemand meedenkt, iemand die begrijpt dat elk kind anders leert en dat kwaliteit het verschil maakt.
Wat Toetsmij voor ons bijzonder maakt:
- Super betrouwbaar, e weet dat de toetsen kloppen, aansluiten en eerlijk meten.
- Meedenkend, het voelt alsof er altijd iemand achter de schermen staat die begrijpt wat leerlingen nodig hebben.
- Topkwaliteit geen rommel, geen gokwerk, maar echt professioneel materiaal waar scholen jaloers op zouden zijn.
Voor ons is Toetsmij niet zomaar een hulpmiddel. Het is een partner in de ontwikkeling van onze kinderen. Een stille kracht die hen helpt groeien, bloeien en boven zichzelf uitstijgen.
En als trotse ouder kan ik maar één ding zeggen:
Dankjewel, Toetsmij. Jullie maken écht het verschil.
Hele fijne en goede ondersteuning bij…
Hele fijne en goede ondersteuning bij de voorbereiding van de middelbare school toetsen. Havo/vwo brugjaren gebruik gemaakt van Toetsmij. Realistische toetsen. Vraag en antwoorden zijn top. Cijfers zijn omhoog gegaan maar ook het begrip van de stof en hoe een toets is opgebouwd. Goede snelle communicatie met de organisatie. Kortom een aanrader!!!
Eindelijk goede punten!
Mijn dochter heeft vorig jaar haar examen vmbo-GT niet gehaald! Dit jaar was dus extra stress! We zijn gewend en zo liep het nu ook weer dat ze het net op het randje vaak net red. Maarja we wilden geen herhaling van vorig jaar! In de laatste maanden hebben we toen toch gekozen voor toetsmij. Sceptisch maar toch wel te proberen. En nu is ze gewoon geslaagd met hoge punten!!!!!
Ik denk dat dat o.a komt omdat ze geen lezer is en daardoor niets bijblijft. Toetsmij is doen. Ik zeg aanrader!!!!
Zoek in meer dan 10.000 toetsen
Echte toetsvragen, precies aansluitend op jouw lesmethode en leerjaar. Voor alle klassen en alle niveaus
