Wat is tijdvak 5: Ontdekkers en hervormers? 

In het vijfde geschiedentijdvak, ontdekkers en hervormers, ligt de nadruk op vier kenmerkende aspecten. Wat zijn deze gebeurtenissen en welke invloed hadden ze? We leggen het je uit.

Ontdekkers en hervormers: weetjes en kenmerkende aspecten

De tijd van de ontdekkers en hervormers begint in 1500 en eindigt in 1600. In deze eeuw is er veel gebeurd. Zo werden er overzeese ontdekkingsreizen georganiseerd, ontstond er een splitsing in de christelijke kerk en resulteerde de Opstand in een onafhankelijke Nederlandse staat. We leggen het hieronder per kenmerkend aspect aan je uit.

Veranderend mens- en wereldbeeld in de renaissance

In de tijd van de ontdekkers en hervormers gingen mensen op een andere manier naar de wereld kijken. De nadruk komt meer op de mens en redelijkheid te liggen en minder op religie. Wetenschappelijke ontdekkingen worden steeds belangrijker en er komt een vernieuwde interesse in de klassieke Oudheid. De kunst en cultuur van de Grieken en Romeinen zijn een grote inspiratiebron. Deze periode wordt daarom ook wel renaissance genoemd. Renaissance betekent wedergeboorte.

Het begin van de Europese overzeese expansie

De tijd van de ontdekkers en hervormers is ook de tijd van de grote ontdekkingsreizen. Belangrijke Europese zeevaarders, waaronder Columbus en Vasca da Gama, ontdekken nieuwe gebieden buiten Europa. Hierdoor krijgt Europa toegang tot nieuwe handelsroutes en grondstoffen. Ook koloniseren de Europese landen de nieuwe gebieden. 

De Reformatie en de splitsing in de christelijke kerk

Eeuwenlang was de katholieke kerk de enige christelijke kerk. Hier komt met de Reformatie verandering in. Maarten Luther is een van de eersten die kritiek uit op de christelijke kerk. Hij is onder andere tegen het verkopen van aflaten, het machtsmisbruik binnen de kerk en het gebruik van de Latijnse taal tijdens de mis. Ook vindt hij dat beelden in de kerk afleiden van het bidden en vindt hij dat iedereen de bijbel moet kunnen lezen. Daarom vertaalt hij deze naar het Duits. Uiteindelijk leidt dit tot een afsplitsing binnen de christelijke kerk.

De Opstand en het ontstaan van de onafhankelijke Nederlandse staat

In de tijd van de ontdekkers en hervormers werd een deel van de Nederlandse adel opstandig. Zij eisten meer voorrechten van koning Filips II. Een groot deel van hen was calvinistisch en zij wilden dat de hervormers niet meer vervolgd zouden worden. Toen dit verzoek niet ingewilligd werd, kwamen zij in opstand. Deze opstand begon in 1566 en zou uiteindelijk zo’n tachtig jaar duren. Daarom wordt dit de Tachtigjarige Oorlog genoemd. De opstand werd geleid door Willem van Oranje en zou uiteindelijk leiden tot de oprichting van een onafhankelijke Nederlandse staat: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Wat is de tijd van Ontdekkers en hervormers? Tijdlijn, periodes en jaartallen

De tijd van de ontdekkers en hervormers beslaat de volledige zestiende eeuw (1500 - 1600). In deze tijd werden er overzeese zeereizen gemaakt, veranderde het mens- en wereldbeeld, vond de Reformatie plaats en begon de Tachtigjarige Oorlog. We plaatsen de belangrijkste gebeurtenissen op een tijdlijn.

• Rond 1500 begint de renaissance in Italië. Het verspreidt zich steeds verder over Europa. De focus ligt op de mens, wetenschappelijke kennis en de kunst en cultuur uit de Klassieke Oudheid.
• Tussen 1492 en 1522 vinden een aantal belangrijke ontdekkingsreizen plaats. In 1492 ontdekt Columbus Amerika. In 1498 bereikt Vasco da Gama India via Kaap de Goede Hoop. Door dit soort ontdekkingsreizen begint de mondiale handel en de Europese overzeese expansie.
• In 1517 publiceert Maarten Luther zijn 95 stellingen tegen de katholieke kerk. Later volgen andere hervormers zoals Calvijn. Dit is het begin van de Reformatie en leidt uiteindelijk tot de afsplitsing binnen de christelijke kerk.
• Van 1568 tot 1648 vindt de Nederlandse Opstand (ook wel de Tachtigjarige Oorlog) plaats. Willem van Oranje wordt leider van de opstand. Uiteindelijk is dit het begin van een onafhankelijke Nederlandse staat.

Wat gebeurde er in de tijd van ontdekkers en hervormers?

In de tijd van de ontdekkers en hervormers gebeurt er veel. De Reformatie vindt plaats, waardoor er een splitsing komt binnen de christelijke kerk. Ook begint de Nederlandse Opstand, waardoor uiteindelijk de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt gesticht. Bovendien worden er diverse belangrijke zeereizen gemaakt. Daardoor komt de wereldwijde handel op gang en worden overzeese gebieden gekoloniseerd door Europese landen. Tenslotte is de tijd van de ontdekkers en hervormers ook de tijd van de renaissance. Tijdens deze ‘wedergeboorte’ verandert het mens- en wereldbeeld. Er komt meer nadruk te liggen op wetenschappelijke ontdekkingen en minder op religie. De Klassieke Oudheid vormt een belangrijke inspiratiebron op het gebied van kunst en cultuur.

Tijdsvak 5: Ontdekkers en hervormers leren en oefenen

Ben je aan het leren voor een toets over het vijfde geschiedenistijdvak? Dan is het belangrijk om de verschillende weetjes en jaartallen over de kenmerkende aspecten goed te kennen. Hieronder vind je de kenmerkende aspecten nog eens op een rijtje.

• Een veranderd mens- en wereldbeeld in de renaissance.
• Het begin van de Europese overzeese expansie.
• De Reformatie en de splitsing in de christelijke kerk.
• De Opstand en het ontstaan van een onafhankelijke Nederlandse staat.

Wil je testen of je alle kennis over deze tijdsperiode al beheerst? Maak dan onze geschiedenis oefentoetsen op je eigen niveau. Daarmee ontdek je precies of jij al klaar bent voor de echte toets of dat je nog even verder moet leren. 

Klik hier voor onze geschiedenistoetsen!

Deel deze pagina met je vrienden