Wat is chartaal en giraal geld?
In dit artikel leer je wat chartaal en giraal geld zijn en waarin ze van elkaar verschillen. Ook lees je welke drie functies geld heeft, wat de intrinsieke waarde van geld is en wat de maatschappelijke geldhoeveelheid inhoudt.
Samenvatting
Chartaal geld is contant geld: munten en biljetten. Giraal geld staat als tegoed op een rekening, en dat gebruik je door te pinnen of door het over te maken. Allebei de soorten geld doen hetzelfde werk: geld is een ruilmiddel, een rekenmiddel en een spaarmiddel. Samen vormen chartaal en giraal geld de maatschappelijke geldhoeveelheid.
Chartaal geld bestaat uit munten en bankbiljetten die je kunt vasthouden. Giraal geld is een tegoed op een betaalrekening dat je bijvoorbeeld met een pinbetaling of overboeking gebruikt.
Het verschil zit in de vorm, niet in het bedrag. Een biljet van € 20,00 en een saldo van € 20,00 op je betaalrekening vertegenwoordigen dezelfde nominale waarde. Met chartaal geld betaal je door munten of biljetten over te dragen; bij giraal geld verandert het tegoed op betaalrekeningen. Zo kun je hetzelfde bedrag op verschillende manieren gebruiken zonder dat de waarde daardoor verandert.
Voorbeeld: één schooldag, twee soorten geld
’s Ochtends koop je een broodje en houd je je telefoon tegen de betaalautomaat. Het bedrag verdwijnt van jouw rekening en verschijnt op die van de bakker: giraal. In de pauze gooi je twee muntjes in de snoepautomaat: chartaal. Na school leen je een vriend vijf euro contant, en die betaalt je ’s avonds via een betaalverzoek terug. Eerst gebruikten jullie chartaal geld en daarna giraal geld; de betaalvorm is veranderd, niet het bedrag dat wordt terugbetaald.
Welke functies heeft geld?
Geld maakt ruilen gemakkelijker doordat het drie functies tegelijk vervult. Het kan worden gebruikt als ruilmiddel, als rekenmiddel en als spaarmiddel.
| Functie | Wat dat betekent | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Ruilmiddel | Je koopt er alles mee, zonder dat je zelf iets hoeft te hebben wat de ander wil | Je betaalt de bakker met geld en niet met je oude gitaar |
| Rekenmiddel | Je drukt de waarde van alles in dezelfde eenheid uit, dus je kunt vergelijken | Een broodje van € 2,50 tegenover een pen van € 1,20 |
| Spaarmiddel | Je kunt koopkracht bewaren om het geld later uit te geven | Je legt elke week € 5,00 opzij voor een nieuwe telefoon |
Bij die spaarfunctie hoort wel een waarschuwing. Geld dat je opzijlegt om te sparen kan minder waard worden, want door inflatie koop je er volgend jaar minder voor dan nu.
Wat is de intrinsieke waarde van geld?
De intrinsieke waarde is de waarde van het materiaal waaruit geld bestaat. Bij een bankbiljet is die materiaalwaarde veel lager dan het bedrag dat erop staat; het is immers slechts een stukje papier. Voor munten geldt hetzelfde. Het bedrag dat op het geld staat, heet de extrinsieke of nominale waarde.
Neem bijvoorbeeld een briefje van € 50,00. Het papier en de inkt kosten misschien een paar cent. Dat is de intrinsieke waarde. De extrinsieke waarde is echter heel veel hoger: dat is € 50,00.
Dat verschil tussen de intrinsieke en de extrinsieke waarde is mogelijk omdat iedereen erop vertrouwt dat de volgende persoon het briefje ook aanneemt. Anders gezegd: we vertrouwen erop dat iedereen het erover eens is dat als er € 50,00 op een bankbiljet staat, het ook echt € 50,00 waard is.
Hierom heet ons geld fiduciair geld: het ontleent zijn waarde aan vertrouwen en niet aan de kosten van het materiaal. Dat is trouwens niet altijd zo geweest; vroeger was dit anders.
Check dit!
Kun je het geld als munt of biljet in je hand houden, dan is het chartaal. Staat het als direct bruikbaar tegoed op een betaalrekening, dan is het giraal. Bij een betaling kan de vorm veranderen, maar dat betekent niet automatisch dat de totale geldhoeveelheid verandert.
Wat is de maatschappelijke geldhoeveelheid?
Alle chartale en girale euro’s samen, in handen van gezinnen en bedrijven, vormen de maatschappelijke geldhoeveelheid: al het geld waarmee in een land gekocht en betaald kan worden.
Een geldopname bij een automaat maakt de maatschappelijke geldhoeveelheid niet groter. Het bedrag op de betaalrekening daalt terwijl de hoeveelheid chartaal geld in handen van het publiek met hetzelfde bedrag stijgt. De samenstelling verandert dus, maar het totaal niet.
Voorbeeld: pinnen verandert de vorm, niet het totaal
Stel dat er in een klein dorp € 10.000 aan giraal geld op rekeningen staat en € 2.000,00 aan munten en biljetten in portemonnees zit. De maatschappelijke geldhoeveelheid is dan € 12.000. Nemen de inwoners samen € 500,00 op bij de automaat, dan staat er nog € 9.500 giraal en zit er € 2.500 in de portemonnees. Samen is dat nog altijd € 12.000. Het totaal blijft dus hetzelfde.
De functies van geld en de rol van vertrouwen passen in het grotere thema van ruil en geld in de economie. Lees dat eerst. Met onze oefentoetsen kun je vervolgens oefenen met chartaal, giraal en de maatschappelijke geldhoeveelheid!
Deel deze pagina met je vrienden
Dit zeggen leerlingen en ouders
Toetsmij: de steun in de rug die elk kind verdient
Als ouder wil je maar één ding: dat je kinderen gezien worden, uitgedaagd worden en het vertrouwen krijgen dat ze méér kunnen dan ze zelf soms denken. Voor ons is Toetsmij daarin een gamechanger geweest.
Onze oudste dochter begon ooit op mavo-kader. Een lieve, slimme meid, maar soms onzeker en zoekend naar structuur. Dankzij de toetsen van Toetsmij.....helder, betrouwbaar, precies op niveau en altijd met ruimte om te groeien kreeg ze stap voor stap het vertrouwen dat ze het wél kon.
En hoe.
Ze stroomde door naar de havo, haalde haar diploma en volgt nu op eigen kracht de lerarenopleiding. Dat is niet alleen haar verdienste, maar ook het resultaat van materialen die haar serieus namen en haar lieten zien waar ze stond en waar ze naartoe kon.
Ook onze jongste dochter profiteert nu van Toetsmij. Ze doet op school al een aantal vakken op hoger niveau, en juist daar is Toetsmij een uitkomst. De toetsen sluiten perfect aan, dagen uit zonder te overweldigen en geven precies de feedback die ze nodig heeft om verder te groeien.
Het voelt alsof er iemand meedenkt, iemand die begrijpt dat elk kind anders leert en dat kwaliteit het verschil maakt.
Wat Toetsmij voor ons bijzonder maakt:
- Super betrouwbaar, e weet dat de toetsen kloppen, aansluiten en eerlijk meten.
- Meedenkend, het voelt alsof er altijd iemand achter de schermen staat die begrijpt wat leerlingen nodig hebben.
- Topkwaliteit geen rommel, geen gokwerk, maar echt professioneel materiaal waar scholen jaloers op zouden zijn.
Voor ons is Toetsmij niet zomaar een hulpmiddel. Het is een partner in de ontwikkeling van onze kinderen. Een stille kracht die hen helpt groeien, bloeien en boven zichzelf uitstijgen.
En als trotse ouder kan ik maar één ding zeggen:
Dankjewel, Toetsmij. Jullie maken écht het verschil.
Hele fijne en goede ondersteuning bij…
Hele fijne en goede ondersteuning bij de voorbereiding van de middelbare school toetsen. Havo/vwo brugjaren gebruik gemaakt van Toetsmij. Realistische toetsen. Vraag en antwoorden zijn top. Cijfers zijn omhoog gegaan maar ook het begrip van de stof en hoe een toets is opgebouwd. Goede snelle communicatie met de organisatie. Kortom een aanrader!!!
Eindelijk goede punten!
Mijn dochter heeft vorig jaar haar examen vmbo-GT niet gehaald! Dit jaar was dus extra stress! We zijn gewend en zo liep het nu ook weer dat ze het net op het randje vaak net red. Maarja we wilden geen herhaling van vorig jaar! In de laatste maanden hebben we toen toch gekozen voor toetsmij. Sceptisch maar toch wel te proberen. En nu is ze gewoon geslaagd met hoge punten!!!!!
Ik denk dat dat o.a komt omdat ze geen lezer is en daardoor niets bijblijft. Toetsmij is doen. Ik zeg aanrader!!!!
Zoek in meer dan 10.000 toetsen
Echte toetsvragen, precies aansluitend op jouw lesmethode en leerjaar. Voor alle klassen en alle niveaus
