Wat zijn opofferingskosten?

Economie
opofferingskosten
schaarste
keuzes maken
ToetsMij
2m leestijd
Laatst gewijzigd 24 aug 2026

Opofferingskosten zijn de waarde van het beste alternatief dat je laat schieten als je een keuze maakt. Ze staan niet op een prijskaartje, maar tellen economisch wel mee. Een keuze kost je dus niet alleen wat je betaalt, maar ook de waarde van het beste alternatief dat je niet kiest.

Dat komt doordat je middelen alternatief aanwendbaar zijn: je kunt dezelfde euro of dezelfde hoeveelheid tijd op meerdere manieren inzetten. Zolang je meer wensen hebt dan middelen (en dat is eigenlijk altijd zo), hangt er aan elke keuze een prijs die je nergens afrekent. Dat is het alternatief dat afvalt, de behoefte die je niet kunt vervullen.

Zo vind je de opofferingskosten van een keuze

Als je kiest voor het ene, moet je iets anders opgeven: dat zijn opofferingskosten.

Bepaal eerst wat je met dezelfde middelen nog meer had kunnen doen. Kies daarvan het beste alternatief. De waarde daarvan bepaalt je opofferingskosten. De andere alternatieven tel je niet op, want je had er toch maar één kunnen kiezen.

Let op: tel niet alles bij elkaar op wat je door een keuze misloopt. Je offert maar één alternatief op: het beste dat je anders had gekozen. Vraag je daarom af wat je zou doen als je eerste keuze niet mogelijk was. Dat alternatief bepaalt je opofferingskosten.

Voorbeeld: een zaterdag met drie mogelijkheden

Fatima heeft zaterdag drie opties. Ze kan werken in de supermarkt en 45 euro verdienen, ze kan naar de voetbaltraining, of ze kan uitslapen. Ze kiest voor werken. Haar opofferingskosten zijn dan de voetbaltraining, want dat was voor haar het beste alternatief. Uitslapen telt niet mee, want dat had ze toch niet gekozen. Kiest ze voor de training, dan zijn haar opofferingskosten juist de 45 euro die ze met werken had kunnen verdienen.

Wat is het verschil tussen vrije en schaarse goederen?

Een schaars goed is een goed waarvoor je iets moet opgeven. Daar zitten dus opofferingskosten aan vast. Sommige goederen zijn vrij: er is zoveel van dat iedereen ervan kan nemen zonder dat een ander er minder van heeft. Lucht om in te ademen en zonlicht op het strand zijn de klassieke voorbeelden.

Je herkent het verschil aan de opofferingskosten. Bij een vrij goed zijn die nul, omdat je er niets voor hoeft te laten. Moet je geld, tijd of ruimte opofferen, dan heb je met een schaars goed te maken. Met een budgetlijn kun je daartussen een keuze maken.

De bredere uitleg over schaarste, behoeften en budgetteren staat in ons artikel over schaarste. En wil je testen of je opofferingskosten ook in keuzesituaties herkent, neem dan een kijkje bij onze oefentoetsen!

Wil je oefenen?

Maak nu de voorbeeldtoets economie om te ervaren hoe ToetsMij werkt.

Toetsen ontwikkeld door 200+ vakexperts
Antwoorden, uitwerkingen en toelichtingen
Bewezen resultaat: hogere cijfers, minder stress
ToetsMij

Alle oefentoetsen op ToetsMij worden ontwikkeld door vakexperts met jarenlange ervaring in het voortgezet onderwijs. Het zijn docenten en specialisten die de lesmethodes van binnenuit kennen en dagelijks werken met de boeken en toetsen die leerlingen op school gebruiken. Zij weten als geen ander hoe een goede vraag eruitziet en op welk niveau leerlingen worden getoetst.

Deel deze pagina met je vrienden

Dit zeggen leerlingen en ouders

10

Toetsmij: de steun in de rug die elk kind verdient

Als ouder wil je maar één ding: dat je kinderen gezien worden, uitgedaagd worden en het vertrouwen krijgen dat ze méér kunnen dan ze zelf soms denken. Voor ons is Toetsmij daarin een gamechanger geweest.

Onze oudste dochter begon ooit op mavo-kader. Een lieve, slimme meid, maar soms onzeker en zoekend naar structuur. Dankzij de toetsen van Toetsmij.....helder, betrouwbaar, precies op niveau en altijd met ruimte om te groeien kreeg ze stap voor stap het vertrouwen dat ze het wél kon. 
En hoe. 
Ze stroomde door naar de havo, haalde haar diploma en volgt nu op eigen kracht de lerarenopleiding. Dat is niet alleen haar verdienste, maar ook het resultaat van materialen die haar serieus namen en haar lieten zien waar ze stond en waar ze naartoe kon.

Ook onze jongste dochter profiteert nu van Toetsmij. Ze doet op school al een aantal vakken op hoger niveau, en juist daar is Toetsmij een uitkomst. De toetsen sluiten perfect aan, dagen uit zonder te overweldigen en geven precies de feedback die ze nodig heeft om verder te groeien. 
Het voelt alsof er iemand meedenkt, iemand die begrijpt dat elk kind anders leert en dat kwaliteit het verschil maakt.

Wat Toetsmij voor ons bijzonder maakt:
- Super betrouwbaar, e weet dat de toetsen kloppen, aansluiten en eerlijk meten. 
- Meedenkend, het voelt alsof er altijd iemand achter de schermen staat die begrijpt wat leerlingen nodig hebben. 
- Topkwaliteit geen rommel, geen gokwerk, maar echt professioneel materiaal waar scholen jaloers op zouden zijn. 

Voor ons is Toetsmij niet zomaar een hulpmiddel. Het is een partner in de ontwikkeling van onze kinderen. Een stille kracht die hen helpt groeien, bloeien en boven zichzelf uitstijgen.

En als trotse ouder kan ik maar één ding zeggen: 
Dankjewel, Toetsmij. Jullie maken écht het verschil.

Marco Braspenning
10

Hele fijne en goede ondersteuning bij…

Hele fijne en goede ondersteuning bij de voorbereiding van de middelbare school toetsen. Havo/vwo brugjaren gebruik gemaakt van Toetsmij. Realistische toetsen. Vraag en antwoorden zijn top. Cijfers zijn omhoog gegaan maar ook het begrip van de stof en hoe een toets is opgebouwd. Goede snelle communicatie met de organisatie. Kortom een aanrader!!!

Mea
10

Eindelijk goede punten!

Mijn dochter heeft vorig jaar haar examen vmbo-GT niet gehaald! Dit jaar was dus extra stress! We zijn gewend en zo liep het nu ook weer dat ze het net op het randje vaak net red. Maarja we wilden geen herhaling van vorig jaar! In de laatste maanden hebben we toen toch gekozen voor toetsmij. Sceptisch maar toch wel te proberen. En nu is ze gewoon geslaagd met hoge punten!!!!!

Ik denk dat dat o.a komt omdat ze geen lezer is en daardoor niets bijblijft. Toetsmij is doen. Ik zeg aanrader!!!!

Thera Ploegmakers , Vlijmen

Zoek in meer dan 10.000 toetsen

Echte toetsvragen, precies aansluitend op jouw lesmethode en leerjaar. Voor alle klassen en alle niveaus

Ik zit in het
en doe
ik wil beter worden in