Wat is inkomen?

Bij inkomen zijn twee stappen belangrijk: eerst waar het inkomen ontstaat, en daarna wat er door herverdeling via de overheid mee gebeurt. Zo kom je uit bij primair inkomen en secundair inkomen. Dat secundaire inkomen is het bedrag dat beschikbaar is voor consumptie en sparen en wordt daarom ook besteedbaar inkomen genoemd.

Wat is primair inkomen?

Primair inkomen ontstaat doordat je productiefactoren inzet. Er zijn vier productiefactoren, en elke factor levert een eigen soort inkomen op:

1. Loon. Zet je je arbeid in, dan krijg je loon.
2. Huur. Verhuur je grond of een gebouw, dan krijg je huur, of pacht als het om landbouwgrond gaat.
3. Rente. Leen je je kapitaal uit, bijvoorbeeld via een spaarrekening, dan krijg je rente.
4. Winst. Zet je je ondernemerschap in door zelf een bedrijf te beginnen, dan is je inkomen de winst.

Loon, huur, rente en winst: samen heten dat de primaire inkomens.

Van primair naar secundair inkomen

Secundair inkomen is je primaire inkomen nadat de overheid, met een wat gek woord, heeft herverdeeld. Belastingen en sociale premies gaan van je primaire inkomen af. Uitkeringen en toeslagen, zoals kinderbijslag, huurtoeslag of een uitkering bij ziekte, komen er juist bij. Die ontvangsten noem je ook wel overdrachtsinkomen: ze worden aan je overgedragen zonder dat daar op dat moment arbeid tegenover staat.

Veelgemaakte vergissing: een tweede baan maakt je inkomen niet secundair. Loon uit beide banen is primair inkomen, omdat het met arbeid wordt verdiend. Het woord secundair verwijst hier naar herverdeling: belastingen en premies gaan eraf, uitkeringen en toeslagen komen erbij.

Bruto en netto vormen een ander onderscheid. Bruto betekent vóór inhoudingen, netto na inhoudingen. Bij loon zie je dat verschil op je loonstrookje. Primair en secundair inkomen beschrijven juist waar inkomen vandaan komt en wat herverdeling ermee doet.

Wat is besteedbaar inkomen?

Besteedbaar inkomen is het inkomen dat na herverdeling beschikbaar is om te consumeren of te sparen. In deze betekenis is het exact hetzelfde als secundair inkomen. Vaste lasten zoals huur, verzekeringen en abonnementen trek je er niet vanaf om het besteedbaar inkomen te berekenen; het zijn uitgaven die je uit dat inkomen betaalt. Een budgetlijn kan vervolgens laten zien welke combinaties je met een bepaald budget kunt kopen.

Hoeveel je met je besteedbaar inkomen kunt kopen, is trouwens nog iets anders dan de hoogte ervan. Stijgen de prijzen sneller dan je inkomen, dan gaat je koopkracht omlaag terwijl er meer euro’s binnenkomen.

Hoe inkomen je keuzes onder schaarste beïnvloedt, lees je verder in ons artikel over schaarste. En wil je oefenen met de verschillen tussen primair, secundair en besteedbaar inkomen, check dan onze oefentoetsen!

Deel deze pagina met je vrienden