Wat is werkloosheid?

Geen baan hebben betekent niet automatisch dat je werkloos bent. Je telt als werkloos in de economie als je geen betaald werk hebt, recent naar werk hebt gezocht en direct beschikbaar bent. Iemand die met pensioen is of fulltime studeert en niet naar werk zoekt, valt buiten die groep. Als je je baan verliest, kun je soms een uitkering uit de sociale zekerheid krijgen. Voor de economie betekent werkloosheid dat beschikbare arbeid niet wordt ingezet; voor de betrokken mensen kan ook het inkomen terugvallen.

Welke soorten werkloosheid zijn er?

Voor je toets moet je vier soorten werkloosheid uit elkaar kunnen houden. Kijk daarbij vooral naar de oorzaak, niet alleen naar hoe lang iemand zonder werk zit.

1. Structurele werkloosheid ontstaat wanneer vraag en aanbod op de arbeidsmarkt langdurig niet goed op elkaar aansluiten. Dat kan gebeuren doordat technologie verandert, productie naar een ander land verhuist of voor bepaalde beroepen minder vraag is. Herstel van de economie alleen lost die mismatch niet op; omscholing of een overstap naar ander werk kan dan nodig zijn.
2. Conjuncturele werkloosheid beweegt mee met de conjunctuur. Als de bestedingen terugvallen, verkopen bedrijven minder en hebben ze vaak minder personeel nodig. Trekt de vraag later weer aan, dan kan deze vorm van werkloosheid weer afnemen.
3. Frictiewerkloosheid ontstaat tijdens de zoektocht of overstap van de ene baan naar de andere. Solliciteren kost tijd en soms zit er een periode tussen het einde van een baan en de start van de volgende. Daardoor komt frictiewerkloosheid ook voor op een arbeidsmarkt waarop genoeg banen zijn.
4. Seizoenswerkloosheid, ten slotte, hangt af van het jaargetijde. Sommig werk bestaat in de zomer wel en in de winter niet, of precies andersom.

Wat is een krappe arbeidsmarkt?

Op de arbeidsmarkt staat de vraag van werkgevers naar personeel tegenover het aanbod van mensen die willen werken; samen bepalen ze het marktevenwicht. Is de vraag naar personeel groot in verhouding tot het beschikbare aanbod, dan is de arbeidsmarkt krap. Veel openstaande vacatures tegenover weinig werklozen zijn daarvan een duidelijk signaal. Werkgevers moeten dan meer moeite doen om personeel te vinden. Ze moeten bijvoorbeeld een hoger loon bieden om iemand te werven. Bij een ruime arbeidsmarkt is het aanbod van werkzoekenden juist groot in verhouding tot het aantal vacatures.

Instinker: een krappe arbeidsmarkt betekent juist niet dat er weinig banen zijn. Er zijn relatief veel vacatures en weinig beschikbare werkzoekenden. Dat kan tegelijk bestaan met werkloosheid, bijvoorbeeld als vacatures en werkzoekenden qua beroep, regio of uren niet goed op elkaar aansluiten.

In ons artikel over goede tijden, slechte tijden in de economie leer je hoe werkloosheid samenhangt met de conjunctuur en de handel met het buitenland. De vier soorten werkloosheid kun je daarna oefenen met onze oefentoetsen!

Deel deze pagina met je vrienden